Auteur: Renée Turner

“Ik moet er niet aan denken dat de tuin verdwijnt, dan gaan we de stad uit. Een tuin bij een andere vereniging nemen heeft geen zin, dan worden we daar weer bedreigd.”

Sarah is 27 en woont samen met Milan en zoontje Micha van 1,5 jaar 3-hoog op een 2-kamer appartement, dat Sarah ook wel het ieniemienie poppenhuis noemt. Ze is dan ook het hele jaar door in de tuin te vinden. Naast de zorg voor zoontje Micha, volgt ze in Antwerpen een opleiding tot herborist. Dat houdt in dat ze producten uit haar tuin gebruikt om onder meer natuurlijke cosmetica te maken. Zo maakt ze van calendula bloemen zalf en oliën. De tuin is dan ook essentieel voor haar opleiding en haar producten.

Het tuinleven speelt een grote rol in haar familieleven. Haar zus en broer hebben ook een volkstuin bij SNV en de rest van de familie komt dan ook veel op bezoek. Toen ze de tuin 5 jaar geleden kocht, was ze niet echt met plantjes bezig. Het was vooral genieten en barbecueën. Ruim twee jaar geleden kwam vriend Milan erbij. Toen ze een burn-out kreeg, verbleef ze vaak in de tuin en ontdekte ze dat de rust en het werken in de tuin, zonder druk van de buitenwereld, helend werkten. Ieder klein project, soms zo simpel als het uitgraven van een plant, gaf voldoening en dat voelde beter dan depressief wegzakken thuis. Op dat moment besloot ze zich meer te gaan verdiepen in de tuin, zo maakte ze voedselbosjes en probeert ze haar leefomgeving in te richten volgens de Permacultuur, wat ecologisch duurzaam is.

Vooral toen Corona toesloeg en alle sociale contacten wegvielen, werd de tuin nog belangrijker. Naast het vinden van rust middenin de natuur, kan haar zoontje ook vrij spelen zonder gevaren van verkeer en heeft ze veel contact met andere jonge gezinnen. Daarnaast vindt ze SNV ook bijzonder door de grote diversiteit; verschillende soorten tuinen (van tuinkaboutertuinen tot natuurlijke tuinen), verschillende culturele achtergronden, jong en oud die goed samenleven en ook de hoge bomen die op het complex staan, maken SNV anders dan volkstuincomplexen die vaak kaal, laag en nieuw zijn.

Foto: © Mark Engelen

“It takes a village to raise a child. En dat groene dorp vind je op SNV.” 

“Zonder mijn volkstuin, zou ik niet in de stad kunnen leven”. Dat klinkt gek, maar als je Sigrun wat beter leert kennen, snap je waarom het buitenleven zo belangrijk voor haar is. Sigrun woont samen met haar 3 kinderen en hun vader in het Nieuwe Westen. Ze groeide op in Oost-Duitsland in een vrijstaand huis met een tuin van 2000m², met ouders die beide tuinder waren. Als kind hielp ze haar ouders vaak met het verbouwen van allerlei groenten die toentertijd niet in de supermarkt te verkrijgen waren. Groene vingers heeft ze nog altijd; Sigrun werkt al jaren als landschapsarchitect en ontwerpt speelnatuurgebieden. In 2000, toen ze werkte voor de Speeldernis, kreeg ze een tuin op SNV. “Toen ik naar Rotterdam kwam heb ik 1,5 jaar geen tuin gehad, dat was verschrikkelijk. Ik zit niet graag in een park, ik wil wat doen in het groen. Tuinonderhoud is voor mij geen last, maar een eerste behoefte. Het is voor mij belangrijk om bezig te zijn met bodem, planten, water en beesten”.

Haar kinderen zijn grootgebracht op de tuin. “Ken je de uitspraak: it takes a village to raise a child?” vraagt ze. “Dat is iets wat in een stad moeilijk kan, vooral door het gebrek aan sociale- en verkeersveiligheid.” Op SNV kan dat wel, kinderen kunnen zelfstandig lopend of fietsend het terrein over. Ze zijn hier niet voortdurend onder het oog van hun ouders, maar groeien op tussen verschillende culturen en leeftijden. Sigrun is mede-initiatiefnemer van het kleine speeltuintje op SNV, waar kinderen hutten kunnen bouwen, elkaar kunnen ontmoeten in de wilgentunnel en heksensoep kunnen maken van de verschillende planten. 

De liefde voor natuur is nu ook op de derde generatie overgebracht. Al haar kinderen komen graag op de tuin, en een van haar dochters heeft zelfs een eigen tuin op SNV, naast die van Sigrun. Vrienden maken dankbaar gebruik van de tuin en passen geregeld op. Niet alleen mensen genieten ervan. Zo’n 1,5 jaar geleden spotte Sigrun een wasbeer op haar erf, die ontsnapt was uit Diergaarde Blijdorp en onlangs stond ze oog in oog met een grote uil. Waar kom je dat nou nog tegen in de stad? 

Foto: © Mark Engelen

“De kinderen en wij kunnen niet meer zonder een tuin.”

Nejet en Taoufiq wonen in een appartement bij Coolhaven, samen met hun 3 kinderen: Safae, Dalil en Naoufel.  Ze probeerden vaak met hen naar buiten te gaan, maar telkens iets verzinnen werd steeds lastiger en het verlangen naar een tuin steeds groter. Toen een klasgenootje een verjaardagsfeest op SNV hield, waren ze totaal verbaasd. Ze waren eerder naar volkstuinverenigingen wezen kijken, maar hadden soms het idee dat ze er niet hoorden. Bij SNV voelden ze zich, mede door de diversiteit aan tuinders, direct welkom. In mei konden ze een tuin kopen en de tuin werd gelijk een verlengstuk van hun woonsituatie. De kinderen hebben er alle ruimte en vrijheid. De tuin zit op de route van huis naar school en op woensdagmiddag gaan ze vaak van school door naar de tuin. Ieder weekend zijn ze er; gras maaien, onkruid wieden en vuurtje stoken. “Het is steeds een beetje vakantie. Hier kunnen we alles loslaten en onze hoofden even uitzetten.”

Het gezin is ook bewuster van energie. Thuis branden lichten vaak onnodig, maar hier roepen ze tegen elkaar dat de accu van het zonnepaneel dan zo leeg is. Zo ook met de gasfles, ze zijn zich meer bewust van primaire zaken. Ze hebben ook al geslapen in het tuinhuis en in de ochtend speelden de kinderen direct buiten: kleren en laarzen aan en gaan. De kinderen hebben veel energie, maar toen ze voor het eerst een mooi rupsje zagen, zaten ze ademloos te kijken. Dat aardbeien niet in de supermarkt groeien, maar samen met de komkommers en wortels in de tuin staan, is goed om te zien. Het besef van natuur is van grote waarde voor de ontwikkeling van kinderen.

Het echtpaar was dan ook totaal van slag toen het bericht kwam over het eventueel verdwijnen van een deel van SNV. Taoufiq: “Het enige wat ik nog kon denken was: nu moeten we verhuizen. Hoewel we heerlijk wonen, kunnen wij, maar zeker ook de kinderen, niet meer zonder een tuin. Nergens in Rotterdam vinden we een betaalbaar huis met zoveel buitenruimte en woongenot als de combinatie van het appartement met de tuin”. Taoufiq is een echte Rotterdammer en opgegroeid in deze wijk; hij zou niet weten waar hij naartoe moet.

Foto: © Mark Engelen

“Ons appartement heeft een klein balkonnetje aan een drukke weg, hier kan ik in de vroege ochtend middenin de stad luisteren naar het gezang van de vele vogels.”

Zestien jaar oud was hij, toen Mevlüt in 1973 vanuit Turkije naar Nederland kwam. Vanaf zijn eerste dag hier heeft hij gewerkt. Hij is inmiddels 60 jaar oud en getrouwd met Suna. Ze hebben een zoon en zijn vooral ook trots op hun kleindochter Milasu. Mevlüt en Suna wonen in Rotterdam West op een flat met een balkonnetje.

Tien jaar geleden heeft Mevlüt zich ingeschreven voor een tuin. Toen alles steeds duurder werd, wilde hij graag eigen groente verbouwen. Bovendien maakt een tuin het mogelijk om gezonder te gaan leven. Iedere week kwam hij vragen of er al iets vrij was gekomen en na 4 weken was daar opeens deze tuin. Om meer zon in de tuin te krijgen, zijn er zeker 10 bomen gekapt, waarvoor kleine fruitbomen in de plaats gekomen. Zo heeft hij een vijgen-, peren-, appel-, walnoot- en kersenboom, maar ook teelt hij bessen en aardbeien. En veel verschillende groenten. In de loop der jaren heeft hij meer dan 50 verschillende soorten groenten en fruit verbouwd. Dit jaar heeft Mevlüt ook een kiwiboom gekocht. Zijn buurman Kees geeft adviezen hoe de fruitbomen het beste gesnoeid kunnen worden. 

Hun zoon en zijn gezin komen ’s zomers eens in de week eten op de tuin en ook Mevlüts zus en haar man schuiven geregeld aan. Ze eten dan voornamelijk groenten uit eigen tuin. Drie keer per jaar komt de hele familie, met wel 50 mensen, op bezoek op de tuin voor een feestelijk samenzijn.

In de zomer slapen Mevlüt en zijn vrouw regelmatig op de tuin. Wakker worden door vogelgeluiden vindt hij prachtig, hij staat dan ook vaak ‘s ochtends om 6 uur op om naar die vogels te luisteren. Door zijn slechte longen, hij heeft COPD, kan hij niet langer dan 5 tot 10 minuten werken in de tuin, dan moet er even rust genomen worden voordat hij weer verder gaat. Wel hoopt hij wat op te knappen, want het werken in de tuin hoopt hij nog lang te kunnen doen.

Mevlüt is iemand die makkelijk en graag contact maakt, iedereen op SNV kent hem. De Nederlandse taal is soms wat lastig, maar dat verhindert hem niet om met iedereen een praatje te maken. Dat gaat als vanzelf op de tuin.

Foto: © Mark Engelen

“Het zou verschrikkelijk zijn als de tuin verdwijnt. Ik heb hier echt mijn doel gevonden. Ik ben op leeftijd, dan moet ik helemaal opnieuw beginnen”

John is 62 en woont samen met honden Boris, Tekkel en kat Klungel. In 2016 hielp hij het huisje van een vriendin opknappen en was daarom vaak te vinden op SNV.  Hij werd nieuwsgierig naar het grote lege gebouw tegenover de bestuurskamer, dat het clubhuis bleek te zijn dat al jaren geleden was gesloten. John, die altijd al droomde van een eigen zaak, kocht een huisje voor zichzelf op de tuin en kreeg al snel de sleutel om het clubhuis weer te openen. Met twee andere tuinders werd alles opgeruimd, het stof van de bar afgeblazen en in 2017 opende de kantine haar deuren. 

Inmiddels is het een plek waar zowel tuinders als mensen van daarbuiten samenkomen. In zijn zwarte koksbuis serveert John er een frietje, een zelf gedraaide bal uit jus, een drankje of een ijsje. “Ik ben altijd al sociaal geweest, en houd ervan om mensen te helpen en te verzorgen. Ik werk zo’n 20 uur per week als vrijwilliger voor het clubhuis. Dat doe ik nu al bijna 4 jaar met hart en ziel”, zegt John. Het is een soort vrijplaats, waar van alles kan en wordt georganiseerd voor jong en oud. Van spinnen op een spinnenwiel en bierbrouwen, tot een kinderbingo, buitenbioscoop en een viswedstrijd. Het clubhuis heeft een belangrijke sociale functie op de tuin. Hier ontmoet men elkaar, worden verjaardagen gevierd en spullen achtergelaten voor een ander in de weggeefhoek. Op zaterdagochtend tijdens het algemeen werk wordt er samen een bakkie gedronken. Het clubhuis is het buurthuis van het dorp SNV. 

“Het zou verschrikkelijk zijn als de tuin verdwijnt. Ik heb hier echt mijn ding gevonden. Het zou een mega impact hebben op mijn leven. Ik ben op leeftijd, dan moet ik helemaal opnieuw beginnen” zegt John. Toch ziet hij de toekomst positief tegemoet. Steeds meer mensen weten het clubhuis te vinden, ook van buitenaf. Daarom gaat het in de nabije toekomst ook op zondagen open. John: “Ik sta open voor alle nieuwe ideeën. Als er iemand op woensdag een kinderfeestje, een cursus of iets anders wil geven, zal ik er zijn”. 

Foto: © Mark Engelen